Tá sé mar aidhm ag Plean Pailneoirí nua uaillmhianach ‘pócaí don dúlra gach 200 méadar’ a chruthú ar fud oileán na hÉireann
Tugann plean nua cúig bliana pobail, feirmeoirí, gnólachtaí agus comhlachtaí poiblí le chéile chun tírdhreach atá níos saibhre ó thaobh na bithéagsúlachta de a chruthú.
Inniu, 9ú Iúil, sheol Christopher O’Sullivan TD, Aire Dúlra, Oidhreachta agus Bithéagsúlachta na hÉireann, agus Andrew Muir, Aire Talmhaíochta, Comhshaoil agus Gnóthaí Tuaithe Thuaisceart Éireann, an Plean nua Pailneoirí Uile-Éireann 2026-2030 ag Garraithe Náisiúnta na Lus, Baile Átha Cliath. Is creat deonach é an Plean Pailneoirí Uile-Éireann atá á chomhordú ag an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta agus a fhaigheann tacaíocht ó líonra leathan d'eagraíochtaí comhpháirtíochta trasna an dá dhlínse.
Tá pailneoirí ríthábhachtach d'éiceachórais shláintiúla agus do shláinte an duine araon. Cuireann siad ar chumas plandaí atáirgeadh, tacaíonn siad leis an mbithéagsúlacht, agus tá siad mar bhonn faoi tháirgiúlacht talmhaíochta agus slándáil bia. Mar sin féin, tá ár 100 speiceas de bheacha fiáine ag dul i léig, agus tá bagairt díothaithe ar thrian díobh. Ní hamháin go gcabhraíonn gníomhartha le pailneoirí, ach téann siad chun tairbhe dár mbithéagsúlacht níos leithne freisin, rud a thacaíonn le sláinte agus le folláine an duine. Dá bhrí sin, is riachtanas éiceolaíoch agus tosaíocht shochaíoch é dul i ngleic le meath na bpailneoirí.
Agus é ag fáiltiú roimh an seoladh, dúirt an Taoiseach Micheál Martin: “Cuirim fearadh na bhfáilte roimh sheoladh an tríú céim den Phlean Pailneoirí Uile-Éireann amach go dtí 2030, le tacaíocht ó Chiste Oileán Comhroinnte an Rialtais, ón tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra, ón Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara agus ó Fheidhmeannas Thuaisceart Éireann. D'éirigh go hiontach leis an bPlean Pailneoirí Uile-Éireann le deich mbliana anuas maidir le feirmeoirí, pobail áitiúla, comhlachtaí poiblí agus gnólachtaí a thabhairt le chéile chun cuidiú le tírdhreach a chaomhnú agus a chruthú inar féidir le pailneoirí maireachtáil agus rath a bheith orthu. Táim ag tnúth le feiceáil an Plean Pailneoirí Uile-Éireann ag leathnú agus ag leanúint ar aghaidh leis an obair ríthábhachtach seo chun talmhaíocht inbhuanaithe agus slándáil bia a chosaint, agus chun dul chun tairbhe bithéagsúlacht uathúil agus luachmhar an oileáin.”
Ag labhairt dó ag an seoladh, dúirt an tAire O’Sullivan: “Tá ról ríthábhachtach ag beacha, beacha gabhair agus feithidí pailnithe eile inár gcórais bia agus i sláinte an chomhshaoil nádúrtha i gcoitinne. Sin an fáth gur tionscnamh chomh tábhachtach sin é an Plean Pailneoirí Uile-Éireann, toisc go ndéanann sé éasca do gach duine páirt a ghlacadh agus beart a dhéanamh chun an meath seo a aisiompú – is cuma cá bhfuil cónaí orthu, cén aois iad, nó an méid atá ar eolas acu faoi phailneoirí. Trí fhor-rochtain, oideachas agus comhpháirtíochtaí, d'fhorbair foireann an Phlean Pailneoirí líonra comhghuaillithe ar fud an oileáin chun cabhrú leis na feithidí iontacha seo, lena n-áirítear na 42 chomhairle go léir, os cionn 120 eagraíocht agus níos mó ná 400 gnó. Tá bród orm go dtacóidh an maoiniú ó thionscnamh Oileán Comhroinnte Rialtas na hÉireann leo leanúint leis an obair seo agus í a mhéadú tuilleadh chun cabhrú linn na spriocanna uaillmhianacha do phailneoirí sa Rialachán AE maidir le hAthchóiriú an Nádúir a bhaint amach.”
Tá fís Phlean Pailneoirí Uile-Éireann 2026–2030 simplí ach uaillmhianach: tírdhreach a chruthú a sholáthraíonn bia agus foscadh gach 200 méadar. Léiríonn an misean seo nach féidir lenár mbeacha aonair thábhachtacha ach na hachair ghearra seo a thaisteal óna suíomhanna neadaithe chun bia a fháil. Chun an fhís seo a bhaint amach, beidh gá le gníomhaíocht chomhordaithe thar gach cineál talún, le tacaíocht ó chomhpháirtíochtaí láidre agus rannpháirtíocht an phobail.
Ina aitheasc seolta, dúirt Aire Talmhaíochta, Comhshaoil agus Gnóthaí Tuaithe Thuaisceart Éireann, Andrew Muir: “Is iad beacha, féileacáin agus ár bpailneoirí eile laochra gan iomrá ár dtimpeallachta, a imríonn ról bunúsach ar fud ár n-éiceachóras. Soláthraíonn an Plean Pailneoirí Uile-Éireann creat soiléir, praiticiúil chun tacú leis na ciaróga gnóthacha seo agus iad ag cur ar chumas athchóiriú an nádúir. Trí oibriú le chéile, thar gach tírdhreach, is féidir daonraí pailneoirí a athbhunú agus oileán a chruthú atá níos saibhre ó thaobh na bithéagsúlachta de, níos teachtúla roimh athrú aeráide, agus níos fearr do dhaoine agus don dúlra araon. Cabhróidh glacadh le Plean Pailneoirí Uile-Éireann níos uaillmhianaí do 2026-2030 linn ár gcion a dhéanamh maidir le spriocanna idirnáisiúnta bithéagsúlachta a bhaint amach, agus tá sé ríthábhachtach d'éireoidh ár bPlean Feabhsúcháin Timpeallachta agus ár Straitéis Athchóirithe Nádúir atá le teacht. Táim buíoch de rialtas na hÉireann agus go háirithe de Roinn an Taoisigh, as a gcomhpháirtíocht agus a gcomhoibriú chun é a fhorbairt agus tacú leis trí mhaoiniú Oileán Comhroinnte.”
Faigheann céim 2026-2030 den Phlean Pailneoirí tacaíocht trí mhaoiniú ó Chiste Oileán Comhroinnte Rialtas na hÉireann, ón tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta agus Fiadhúlra, ón Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, agus ó Ghníomhaireacht Chomhshaoil Thuaisceart Éireann (NIEA).
Dúirt an Dr Sara McGuckin, Ceann na hEolaíochta Nádúrtha, NIEA: “Tá sé ríthábhachtach stop a chur le meath na speiceas pailneoirí agus é a aisiompú chun éiceachórais shláintiúla, theachtúla agus córais bia inbhuanaithe a chinntiú. Tá an-áthas ar Ghníomhaireacht Chomhshaoil Thuaisceart Éireann leanúint lenár gcomhpháirtíocht láidir tríd an bPlean Pailneoirí Uile-Éireann go dtí 2030. Trínár bhfaireachán ar phailneoirí a neartú, is féidir linn tuiscint níos fearr a fhorbairt ar na rudaí a theastaíonn ónár speicis neamhchoitianta agus faoi bhagairt, agus téarnamh dhaonraí na bpailneoirí ar fud na hÉireann a rianú.”
De réir an Aire Talmhaíochta, Martin Heydon: “Tá ríméad ar an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara maoiniú a chur ar fáil do bheirt Oifigeach Pailneoirí Talamh Feirme faoin bPlean nua ó 2026 go 2030, chun tacaíocht bhreise a thabhairt d'fheirmeoirí beart a dhéanamh ar son pailneoirí. Tá ról ríthábhachtach ag an talmhaíocht agus ag feirmeoirí san iarracht leathan shochaíoch seo chun meath na bhfeithidí tábhachtacha seo a aisiompú. Táimid ag tnúth le tacaíocht a thabhairt don chéad chéim uaillmhianach eile den Phlean Pailneoirí Uile-Éireann.”
Tá cáil idirnáisiúnta bainte amach ag an bPlean Pailneoirí Uile-Éireann mar dhea-chleachtas, agus mar mhúnla rathúil a bhfuil Stáit Eorpacha eile tar éis cóip a dhéanamh de agus iad ag forbairt a bpleananna gníomhaíochta féin chun meath na bpailneoirí a aisiompú. Tá an Plean bunaithe ar thaighde eolaíoch láidir, agus tá gach gníomh molta fianaise-bhunaithe.
“Ó 2015 i leith, tá cur i bhfeidhm an Phlean Pailneoirí Uile-Éireann á chomhordú ag an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta. A bhuí le gníomhaíocht ar fud gach earnála le linn chéad deich mbliana an Phlean, tá pailneoirí i riocht i bhfad níos fearr anois, ach tá dúshláin mhóra fós rompu. Tacóidh foireann thiomanta d'ochtarchomhalta foirne laistigh den Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta le céim 2026-2030. Cuidíonn ár scéimeanna faireacháin agus ár saineolas leis an mbunús eolaíoch a chur ar fáil do ghníomhaíocht fhianaise-bhunaithe agus chun a aithint cá mbeidh an tionchar is mó ag gníomhaíocht dár bpailneoirí faoi bhagairt.” – Liam Lysaght, Príomhfheidhmeannach, Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta
Cuimsíonn Plean Pailneoirí Uile-Éireann 2026-2030 50 sprioc straitéiseach agus 75 méadrach ratha, a dtuairisceofar orthu go bliantúil chun cuntasacht agus trédhearcacht a chinntiú. Clúdaíonn a 10 bpacáiste oibre príomhearnálacha amhail Talamh Feirme, Talamh Poiblí, Líonraí Iompair, Pobail, agus Gnólachtaí. Le chéile, tá sé mar aidhm ag na pacáistí oibre seo athrú ar scála an tírdhreacha a bhrú chun cinn, ag nascadh gníomhartha aonair isteach in aistriú éiceolaíoch comhleanúnach i dtreo oileán inar féidir le pailneoirí maireachtáil agus rath a bheith orthu.
In aimsir imní faoin aeráid agus faoin mbithéagsúlacht, cuireann an Plean Pailneoirí ar chumas daoine athrú dearfach a chruthú dár dtodhchaí, agus soláthraíonn sé an t-eolas agus na huirlisí go léir chun deis a thabhairt do dhuine ar bith beart a dhéanamh ar son na bithéagsúlachta. Tá a éiteas simplí: ‘is féidir le gníomhartha beaga, a dhéantar le chéile, fíor-athrú a chruthú – ag cabhrú le pailneoirí a athbhunú chun comhshaol níos sláintiúla agus níos teachtúla a thógáil do chách.’
Faigh tuilleadh eolais faoi fhoireann an Phlean Pailneoirí Uile-Éireann ag pollinators.ie
Le haghaidh fiosruithe na meán, téigh chuig MEÁIN
Léigh Plean Pailneoirí Uile-Éireann 2026-2030
