Foláireamh faoi Speiceas Ionrach maidir le Diúilicín cuagach

• Is scagaireoir é an diúilicín cuaga a bhaineann orgánaigh phlanctónacha as an gcolún uisce. Tá ráta ard scagacháin aige ar dóigh go mbeidh tuilleadh athruithe ar cháilíocht an uisce agus ar dhinimic cothaitheach mar thoradh air, go háirithe i lochanna.
• Is dócha go rachaidh an diúilicín cuaga san iomaíocht le speicis dhúchasacha diúilicíní agus leis an diúilicín riabhach coimhthíoch ionrach (Dreissena polymorpha).
• Is dócha go dtiocfaidh méadú breise ar bhithshalachar mar gheall ar láithreacht an diúilicín chuaga, lena n-áirítear ar struchtúir de dhéantús an duine san uisce, ar bháid agus ar árthaí uisce.
• D'fhéadfadh tionchair bhreise a bheith aige ar cháilíocht an uisce agus ar shláine éiceolaíoch éiceachórais uisceacha na hÉireann. I limistéir atá faoi ionradh, féadann sé daonraí plandaí dúchasacha, inveirteabraigh agus éisc a laghdú go suntasach.
• Ós rud é go bhfuil lamháltas éiceolaíoch leathan aige agus go bhfuil sé oiriúnach do dhálaí aeráide na hÉireann, meastar go mbeidh sé scaipthe go forleathan le himeacht aimsire. Is cosúil go bhfhearr leis uisce níos fuaire agus is féidir leis socrú ar dhríodar níos míne ná an diúilicín riabhach, rud a mhíníonn an líon níos mó atá aige i ndoimhneacht i roinnt lochanna coilínithe in áiteanna eile. Féadann sé suas le 1 milliún ubh a tháirgeadh in aghaidh na bliana.

• Is débhlaoscach (dhá bhlaosc) é a bhfuil cruth triantánach air agus de ghnáth bíonn sé níos lú ná 5 cm ar fhad.
• Go coitianta bíonn stríoca malartacha fionna agus dorcha donda air, ach is féidir leis a bheith ina dhonn éadrom nó ina dhonn dorcha soladach freisin.
• Tá dhá bhlaosc réidh aige atá i gcruth na litreach "D".
• I ndaonraí nua, bíonn an chuid is mó de na diúilicíní óg agus dá bhrí sin an-bheag (faoi bhun ¼ orlach ar fhad).
• Bíonn an diúilicín riabhach agus an diúilicín cuaga an-chosúil lena chéile ó thaobh cuma de. Is féidir iad a idirdhealú uaireanta de réir chruth na mblaoscanna. Mar sin féin, tá saineolas de dhíth chun an dá speiceas seo a aithint óna chéile.
• Íoslódáil treoir aitheantais N.I.E.A.

Daonraí bunaithe i Loch Rí, i Loch Deirgeirt agus in abhainn na Sionainne idir na lochanna seo. Tá faireachas ar siúl chun measúnú a dhéanamh ar mhéid an inmhíolaithe sna ceantair seo. Ní fios go bhfuil sé i láthair i dTuaisceart Éireann.

Tá. Coimeádtar eiseamail thagartha agus ábhar géiniteach sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus taiscfear eiseamail le hArd-Mhúsaem na hÉireann i mBaile Átha Cliath.

Ní fios cén chaoi ar tugadh isteach in Éirinn iad. Is é an fhoinse tionscanta is dóichí ná mar éilleán/mar thaistealaí mídhleathach ar bháid nó ar threalamh a tugadh isteach in uiscí na hÉireann ó cheantair inmhíolaithe lasmuigh d'Éirinn. Féadfaidh sé seo a bheith mar larbhaí in uisce buntáiste báid, in uisce fuaraithe inneall báid, mar dhaoine óga nó mar dhaoine fásta ceangailte de chabhlaigh bád, nó, mar larbhaí ar threalamh iascaireachta tais/fliuch. Is féidir teacht isteach i réimsí nua freisin trí uisce ballasta a dhoirteadh ó longa.

Is dócha go scaipfear an diúilicín cuaga trí bháid go dtí uachtar na Sionainne, agus trí Uiscebhealach na Sionainne agus na hÉirne go dtí an Éirne. Is dócha freisin go scaipfear thar tír é le hárthaí ar leantóirí. Ba chóir a chur in iúl d'úinéirí bád go bhféadfaidís an speiceas seo a scaipeadh ón tSionainn. Féach ar an rannán Cad ba cheart dom a dhéanamh? thíos. Tarlóidh scaipeadh nádúrtha sa dobharlach/sa dobharcheantar inmhíolaithe.

Braitheadh na diúilicíní cuaga le linn suirbhé ar Loch Rí a rinne an Dr. Jan-Robert Baars agus a fhoireann taighde Heather Swanwick, Oscar Flynn, Kate O'Leary agus Martina Caplice ó shaotharlann na hÉiceolaíochta Ionraí (InEco), Scoil na Bitheolaíochta agus na hEolaíochta Comhshaoil, UCD. Scrúdaigh an Dr. Dan Minchin ó Ghrúpa Eolaíochta Loch Deirgeirt an raibh sé i láthair i Loch Deirgeirt. Tá obair fhaireachais ar siúl ag na daoine réamhráite mar aon le bailiú sonraí agus anailís ar na mílte eiseamal diúilicín cuaga a fuarthas ar ais.

• Tá an speiceas faoi réir staidéar allamuigh measmheasúnaithe atá á bhainistiú ag an saotharlann Éiceolaíochta Ionraí (InEco), Scoil na Bitheolaíochta agus na hEolaíochta Comhshaoil, UCD.
• Ní chuirtear aon eiseamail a fhaightear ar ais ón uisce ar ais san uisce ach déantar iad a dhiúscairt go freagrach.
• Eisíodh fógra faoin mbraiteacht chuig: gach gníomhaireacht a bhfuil freagracht uirthi as an timpeallacht uisceach in Éirinn; Gníomhaireacht Chomhshaoil Thuaisceart Éireann; grúpaí oibre na bpleananna gníomhaíochta conaire maidir le bádóireacht áineasa agus iascaireacht áineasa; agus, ocht riarachán na Comhairle Briotanaí-Éireannaí (BIC) tríd an bhFo-Ghrúpa um Speicis Choimhthíocha Neamhdhúchasacha (INNS).
• Bíonn feidhm tuairiscithe ar líne á chothabháil ag an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta: https://records.biodiversityireland.ie/record/invasives. Cuir isteach Dreissena bugensis mar ainm an speicis, ní féidir an t-ainm eolaíoch iomlán ná an t-ainm coitianta Diúilicín cuaga a chur isteach go fóill.

Áitíonn an diúilicín cuaga gnáthóga lochanna, aibhneacha agus inbhearacha. Ó tharla go gceanglaíonn daoine fásta le foshraitheanna crua, féadfar iad a fheiceáil freisin ar charraigeacha, ar shliogáin diúilicíní dúchasacha, ar adhmad, ar chabhlaigh bád, ar phíopaí nó ar struchtúir eile de dhéantús an duine san uisce. Bíonn siad i bhfíoruisce de ghnáth ach is féidir iad a fháil i gceantair inbhearacha freisin.

• Chun cabhrú le scaipeadh breise agus tabhairt isteach go suíomhanna nua a chosc, glan an trealamh go léir sula mbogann tú idir dobharlaigh. Lean an prótacal Seiceáil, Glan, Triomaigh, Dífhabhtaigh.
• Scaip an póstaer fórais speicis seo nó an leathanach gréasáin seo, le do thoil – go háirithe orthu siúd atá ag obair nó ag tabhairt faoi ghníomhaíochtaí áineasa i ndobharcheantar na Sionainne.
• Déan tuairisciú ar aon radhairc a bhfuil amhras fúthu le grianghraf más féidir tríd an bhfoirm ar líne seo https://records.biodiversityireland.ie nó tríd an aip Gabháil Sonraí Bithéagsúlachta. Cuir isteach ainm an speicis mar Driessena bugensis.

• Cuntas speicis Speicis Ionracha na hÉireann ar an diúilicín cuaga Invasive Species Ireland
• Bileog sonraí CABI ISC ar an diúilicín cuaga
• Is le caoinchead an Dr. Jan-Robert Baars iad na grianghraif thíos den diúilicín cuaga in Éirinn

I gcás fiosruithe a bhaineann leis an bhfionnachtain seo ar an diúilicín Quagga in Éirinn:

An Dr Jan-Robert Baars ó Saotharlann na hÉiceolaíochta Ionracha (InEco), Scoil na Bitheolaíochta agus na hEolaíochta Comhshaoil, UCD. janrobert.baars@ucd.ie nó,

Rinne an Dr Dan Minchin ó Ghrúpa Eolaíochta Loch Deirgeirt moiireland@yahoo.ie scrúdú ar a láithreacht i Loch Deirgeirt agus tá sé ag obair le J-R Baars ar thionscadail ar an tSionainn ó 2016 i leith.

Le haghaidh ceisteanna nó eolais a bhaineann le speicis choimhthíocha ionracha:

seol ríomhphost chuig an NPWS ias@housing.gov.ie agus féach ar an tSeirbhís Páirceanna Náisiúnta & Fiadhúlra (npws.ie)

nó seol ríomhphost chuig invasives@biodiversityireland agus féach www.biodiversityireland.ie/projects/invasive-species/