Eolaíocht Saoránach

Is éard atá san eolaíocht shaoránach ná bailiú sonraí ag baill den phobal chun cabhrú le ceisteanna taighde a fhreagairt. Tá sé ríthábhachtach pobal láidir taifeadta a bheith ann don eolaíocht shaoránach.

Táimid an-bhuíoch dár n-oibrithe deonacha. Ceann de na buntáistí a bhaineann leis an eolaíocht shaoránach ná go bhfuilimid in ann sonraí a bhailiú ar fud na tíre thar thréimhsí fada ama. Mar shampla, thosaigh Scéim Monatóireachta Féileacán na hÉireann in 2008 agus ní fhéadfaí tacar sonraí chomh mór sin a ghiniúint ar fud na hÉireann ar ár bpobail féileacán gan an eolaíocht shaoránach.

Baineann go leor buntáistí le teacht chun bheith i do eolaí saoránach:

• Ag cur leis an tacar sonraí náisiúnta ar shonraí bitheolaíocha na hÉireann. Roinnimid ár sonraí freisin le GBIF, bunachar sonraí bithéagsúlachta domhanda ina bhfuil níos mó ná 6 bhilliún taifead.
• Cur le do chuid eolais eolaíoch féin. Tá lúcháir ar an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta fáilte a chur roimh gach duine chuig ár bpobal taifeadta is cuma cén cúlra atá agat.
• Trí mhonatóireacht a dhéanamh, bíonn tú i do chuid den chinnteoireacht pholaitiúil trí do rannchuidiú eolaíoch. Cuidíonn do chuid sonraí lenár n-iarrachtaí a rianú agus tugann siad deis dár n-acmhainní a úsáid ar bhealach níos fearr chun ár mbithéagsúlacht a fheabhsú.

Mar iarracht eolaithe saoránacha nua a earcú agus tacú leo, tá 'Treoir do thosaitheoirí maidir le taifeadadh bitheolaíoch' forbartha againn. Céim riachtanach chun ár mbithéagsúlacht a chosaint is ea pobal láidir taifeadta a bheith ann.

Tá roinnt cúrsaí ar líne forbartha ag an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta atá ar fáil ar Ardán Foghlama Bithéagsúlachta na hÉireann, ar féidir leat a úsáid chun cur le d'eolas ar aithint speiceas agus inár scéimeanna monatóireachta, ag cabhrú leat ar do thuras chun bheith i do eolaí saoránach.

Tríd ár siopa is féidir leat roinnt acmhainní a cheannach, lena n-áirítear ár gcártaí samplacha ar treoracha aitheantais póca iad de mhéid láimhe ar féidir leat a úsáid sa ghort chun speicis a aithint.

Ceann de phríomhchuspóirí straitéiseacha an tIonad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta ná athrú ar bhithéagsúlacht na hÉireann a rianú. I bhfocail eile, ba mhaith linn sonraí ardchaighdeáin atá láidir go heolaíoch a bhailiú chun athruithe ar speicis agus ar ghnáthóga na hÉireann a rianú. Bímid ag brath ar dhea-thoil agus ar shaineolas ár bpobail taifeadta chun páirt a ghlacadh inár dtionscnaimh taifeadta agus inár scéimeanna monatóireachta chun an obair seo a chur i gcrích. Cuidíonn rannpháirtíocht sna tionscnaimh seo go mór le tuiscint níos fearr a fháil ar an gcaoi a bhfuil bithéagsúlacht na hÉireann ag athrú.

Téigh go dtí ár leathanach 'Monatóireacht agus rianú athruithe' chun eolas a fháil faoi na scéimeanna monatóireachta atá á reáchtáil ag an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta agus faoi na bealaí inar féidir leat teacht chun bheith i do eolaí saoránach.

Tá cumhacht ag an eolaíocht shaoránach; cuireann sí ar ár gcumas ceisteanna a fhreagairt ar scála náisiúnta agus domhanda agus suirbhéanna a dhéanamh thar thréimhse fhada ama.

Tá an tIonad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta ina bhall de Chumann Eorpach na hEolaíochta Saoránaí. Is é a misean ná "saoránaigh agus an eolaíocht a nascadh; forbairt inbhuanaithe a chur chun cinn tríd an eolaíocht shaoránach; agus a chinntiú go gcuireann an eolaíocht shaoránach le próisis bheartais."

Soláthraíonn deich bprionsabal na heolaíochta saoránaí creat lenar féidir measúnú a dhéanamh ar thionscnaimh nua agus reatha eolaíochta saoránaí agus é mar aidhm aige barr feabhais a chothú i ngach gné den eolaíocht shaoránach.

Foilsíodh staidéar in 2020 a d'fhéach ar dhéimeagrafaic na n-eolaithe saoránacha tríd an Ionad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta.

Bealach spraíúil agus neamhfhoirmiúil is ea BioBlitz do bhaill den phobal chun foghlaim conas bithéagsúlacht a thaifeadadh, i dteannta saineolaithe. Imeachtaí 24 nó 48 uair an chloig is ea BioBlitzanna chun an oiread speiceas agus is féidir i gceantar áirithe a aimsiú agus a thaifeadadh. De ghnáth bíonn taifeadóirí saineolacha agus baill den phobal araon páirteach in Eolaíocht Shaoránach na Bithéagsúlachta.

Cliceáil Anseo le haghaidh Tuilleadh Faisnéise maidir le conas BioBlitz a reáchtáil.