10 Speiceas is Fearr Linn

Colette – Is breá liom crainn. Is breá liom cruth na péine Albannaí, na caora dearga ar chrann caorthainn ach thar aon rud eile, is breá liom crainn dharach. Níl aon rud cosúil le baint le crann Daire mór maorga ársa agus iontas a dhéanamh de na séasúir agus na hathruithe go léir ar mhair sé tríothu. Na hainmhithe agus na plandaí eile go léir a d'úsáid é mar theach thar na glúnta. Is rud iontach spreagúil é seasamh faoi chrann mór darach agus breathnú suas ina cheannbhrat. Gach áit ar chónaigh mé riamh, d'aimsigh mé crann darach speisialta i gcónaí, mar sin seo é mo dhara rogha. (Grianghraf: Liam Lysaght)

Una – Is é an speiceas Éireannach is fearr liom ná Ná déan dearmad orm. Ceapaim i gcónaí gurb é an lá nach gcuireann áilleacht an bhlátha fhiáin bhig bhídeach seo iontas an domhain orm an lá nach mór dom tosú ag déanamh imní. Is breá liom nach gá duit a bheith in aon áit speisialta chun go dtiocfaidh sé aníos agus chun do lá a ghealú. An uair dheireanach a chonaic mé é bhí sé cois cosáin taobh amuigh d'ollmhargadh. Tá sé chomh bídeach sin go gcaithfidh tú stopadh agus breathnú air, ach sháródh an bláth foirfe gorm sin rud ar bith domsa (Grianghraf: Zoë Devlin www.wildflowersofireland.net).

Oisín – Is é an speiceas Éireannach is fearr liom ná Fionnscoth (Parnassia palustris) nó Grass of Parnassus i mBéarla. Seachas a bheith ar an speiceas is fearr liom, ceapaim gurb é an speiceas planda is áille atá againn é is dócha. Gach uair a aimsíonn tú an planda seo, bíonn rud éigin le breathnú air, ó na cruinníní beaga bána sula mbíonn sé faoi bhláth go dtí na mionsonraí casta laistigh den bhláth. An fhéitheoireacht ar na peitil, an bealach a n-osclaíonn na cúig staimín ceann ar cheann agus na cúig staimín steiriúla áille eile i gcruth fean. Cuidíonn sé freisin nach bhfuil aon rud eile in Éirinn a bhfuil an chuma chéanna air leis an bhFionnscoth, agus fágann na tréithe thuas chomh sainiúil sin é. Fásann Fionnscoth go flúirseach i gceann de na láithreáin is fearr liom agus mar sin, is cuma cá bhfuilim, téim ar an oilithreacht luibheolaíoch ar a laghad uair sa bhliain chun súil a chaitheamh ar an bplanda álainn seo. (Grianghraf: Oisín Duffy)

Michelle – Is é an speiceas is fearr liom ná an Scréachóg Reilige. Is breá liom cuma ghalánta na Scréachóige Reilige lena cluimhreach álainn éadrom-daite agus a héadan galánta i gcruth croí. Ach ná tabhair breith ar an gcéad amharc! Cé go bhfuil sí an-álainn, tá go leor tréithe ag an Scréachóg Reilige a fhágann gur sealgair an-oilte í. Ligeann éisteacht den scoth agus an cumas chun feiceáil i ndorchadas beagnach iomlán do na heulaithe seilg an-éifeachtach a dhéanamh san oíche, agus ciallaíonn na cleití boga ar sciatháin na Scréachóige Reilige gur féidir leo eitilt beagnach gan fhuaim, rud a ligeann dóibh teacht aniar aduaidh ar a gcreach. Sílim go bhfuil an meascán foirfe d’áilleacht agus d’éifeachtúlacht ag scréachóga reilige agus sin an fáth a bhfuair siad mo vóta! (Grianghraf: Robert Shea).

Niamh – Domsa, is é an speiceas is fearr liom ná an Bhumbóg Mhór Bhuí (Bombus distinguendus) agus sílim gurb é an ceann is fearr liom i gcónaí. Chríochnaigh mé mo thráchtas MSc. i Má Nuad ar an mBumbóg Mhór Bhuí le Dara Stanley. Is í an Bhumbóg Mhór Bhuí an speiceas bumbóige fíor is teirce in Éirinn agus anois ní fhaightear í ach ar Leithinis Bhéal an Mhuirthead i gContae Mhaigh Eo. Is bumbóg mhór fhionn í le stríoc dhubh agus tá crónán íseal sainiúil aici i gcomparáid le speicis eile. Cuirtear cúiseanna féideartha le meath na Bumbóige Móire Buí i leith dhianú na talmhaíochta, agus gur speiceas í a thagann chun cinn go déanach a bhfuil sainrogha bia aici. Is iad an Seamair Dhearg agus an Mínscoth an dá phríomhspeiceas a bhíonn sí ag foráiste orthu. Is sampla iontach í an Bhumbóg Mhór Bhuí freisin de ghrúpaí éagsúla ag teacht le chéile chun oibriú ar son chaomhnú an speicis seo, lena n-áirítear BirdWatch Ireland, Ba bailte Slachtmhara Bhéal an Mhuirthead, an tIonad Náisiúnta Sonraí Bithéagsúlacta agus Comhairle Contae Mhaigh Eo. Bhí an t-ádh dearg orm oibriú ar an speiceas seo don ollscoil agus b'shin tús mo ghrá (mo thochas) do phailneoirí. (Grianghraf: Steve Falk)

Dave – Cé go mothaím an-chiontach ar fad gan speiceas mara a lua mar an príomhrogha agam, caithfidh gurb é an sionnach rua – nó go sonrach an sionnach uirbeach – an speiceas is fearr liom. Thosaigh mé ag déanamh staidéir ar shionnaigh uirbeacha mar fhochéimí i 1995 agus ón lá sin i leith chuir siad an-suim orm. Bíonn ríméad orm fós gach uair a fheicim sionnach ag sleamhnú feadh sráide cathrach nó ag déanamh a bhealaigh ó ghairdín go gairdín sna bruachbhailte gan mórán daoine ag tabhairt faoi deara, nó gan mórán beann ag an sionnach air má thugann. Cuidíonn sé freisin go bhfuil siad ar cheann de na mamaigh is tarraingtí agus is íocónaí atá againn. Ba cheart go dtabharfadh an fhíric go bhfuil ár n-aon ainmhí canach fiáin, agus ceann dár speicis mhamach talún is mó, faoi bhláth díreach inár measc in ainneoin ár n-ionsaí gan stad de réir cosúlachta i gcoinne na bithéagsúlachta ar tír agus ar muir, dóchas éigin dúinn go léir le linn na géarchéime bithéagsúlachta seo. (Grianghraf: Dave Wall)

Saorla – Domsa is iad na plandaí na horgánaigh is suimiúla ar fad. Bheadh sé mícheart dom gan ach speiceas amháin a roghnú agus a rá gurb é an ceann is fearr liom, ach seo an tasc a tugadh dom. Cuireann plandaí bia, sábháilteacht agus foscadh ar fáil do gach ainmhí agus duine daonna. Is féidir lena n-áilleacht a bheith iontach spreagúil. Buntáiste breise a bhaineann le plandaí domsa ná go bhfuil scéal uathúil ag baint le gach speiceas. De réir an scéil, fuair Greim an diabhail (Succisa pratensis) a ainm toisc go raibh an oiread sin leigheasanna sa phlanda gur chuir sé fearg ar an Diabhal agus ghearr sé na fréamhacha gearr (Jackson, 2010). Aon uair a fheicim Succisa pratensis ag fás faoin tuath cuireann sé meangadh gáire orm. Más lá grianmhar atá ann, tá ráthaithe go bhfeicfidh tú speiceas pailneora éigin ag cothú ar an neachtar nó ar an bpailin. D'éirigh liom an speiceas seo a shaothrú agus fásann sé i ngairdín mo Mhamó anois, mar sin comhcheanglaím an speiceas planda seo léi féin freisin (G. Marie). (Grianghraf: Saorla Kavanagh)

Liam – Thosaigh mé ag faire éan go déanach sna 1970idí, tráth a raibh an gealbhan coille ina éan póraithe neamhchoitianta in Éirinn. Bhí laghdú tubaisteach tagtha ar a dhaonra i 1969 de bharr triomaigh i gcrios na Saiheile in iarthar na hAfraice, áit a gcaitheann sé míonna an gheimhridh. Ar an dea-uair, tá an daonra tar éis téarnamh ó shin agus tá sé forleathan arís in Éirinn. Ach is dócha mar gheall ar a ghanntanas le linn mo bhlianta foirmitheacha ag faire éan, baineann mé an-taitneamh as a eitilt thaispeána gheitreach a fheiceáil agus a amhrán scríobach a chloisteáil fós (Grianghraf: Shutterstock).

Ben – D'fhéadfainn smaoineamh ar go leor iarrthóirí don ghradam seo. Ach is é an ceann a sheasann amach domsa go pearsanta ná an Gabhlán Tí, a mhothaím go minic gur col ceathrar leis an bhFáinleog é nach bhfuil an meas céanna tuillte aige. Ó bhí mé i mo thodhlaí beag, cosúil le muintir a bhí ina gcónaí i bhfad i gcéin nach bhfeicfeá ar feadh míonna ag an am, is cuimhin liom an Gabhlán Tí ag filleadh 'abhaile' gach bliain chun mo mhórtais. Roinnt blianta bheadh orthu nead láibe a thógáil ón tús faoi chlár éadain an tí, amanna eile ní raibh i gceist ach an tseannéad ón mbliain roimhe sin a dheisiú. Níorbh neamhchoitianta dhá ál a thógáil in aon bhliain ar leith agus faoi lár an tsamhraidh agus i dtreo dheireadh an tséasúir bheadh sluaite de Ghabhláin Tí ag líonadh an aeir lena gcuid gioscán cainteach agus bioráin, ag scuabadh feithidí suas ina n-eitiltí iontacha lúchmhara agus gasta. Sa lá atá inniu ann bainim taitneamh as na chuimhneacháin sin nuair a fheicim an gabhal mór bán sin ag dul thart go sciobtha, rud a mheabhraíonn dom a bheith ag fás aníos sa bhaile faoin tuath i gContae na Mí (Grianghraf: Shutterstock).